ERAHED
ERAHED
Super Admin
Mesaj Sayısı: 18
Katılım Tarihi: 18.11.08
Konum: Osmangazi ASM
|
Aile Hekimliği kanunu ve bağlı yönetmelikler oluşturulmadan önce kanun yapıcılarının önüne Aile Hekimliği Türkiye Modeli diye bir kitapçık konuldu.Bu kitapçık Bakanlık Proje sahiplerinin nasıl bir Aile Hekimliği öngördüklerini belirleyen manifestodur.Doktorlar kanun yapmaz ve bu işi hukuk prensiplerini, mevcut yasaları bilen kanun yapıcılara bırakırlar.Kanun yapıcılar manifestonun isteklerini ,çizdiği proje taslağını mevzuat-kanun-yönetmelik dilinin üzerine oturtur.Önce söz konusu manifestonun yani Aile Hekimliği Türkiye Modeli kitapçığının nöbet veya fazla mesai için neler dediğini anlamaya çalışalım.Kanun yapıcılar da aynısını yapmışlardır.
AİLE HEKİMLİĞİ TÜRKİYE MODELİ 6.KISIM 4.PARAGRAF
Çalışma Saatleri ve izinler:Aile hekimi haftada 40 saatten az olmamak kaydı ile aktif görev yapar. Mesai saatleri ve günleri çalıştığı bölgedeki kişilerin ihtiyaçlarına uygun olarak, çalışma yerinin koşulları da dikkate alınarak, hekim tarafından belirlenip yerel sağlık idaresince onaylanır. Çalıştığı günler ve saatler mutlaka çalıştığı yerin görünür bir yerinde belirtilir.Çalışma saatleri dışında ve resmi tatillerde, diğer aile hekimleriyle nöbetleşe hizmetin devamlılığı sağlanır.Aile hekimleri sağlık hizmetinin aksamadan yürütülmesinden
sorumludur. Mesai saatleri dışındaki sorumluluğunu bölgedeki doktor sayısı dikkate alınarak icapçı veya aktif nöbet uygulamaları çerçevesinde sürdürür. Hekimler tam gün esasına göre çalışırlar. Gerekli hallerde mesai saatleri dışında da ulaşılabilmesi beklendiğinden ayrıca serbest meslek icra etmesi veya başka bir iş yerinde çalışılması pek uygun görülmemektedir. Birden fazla aile hekiminin aynı mekanı paylaştığı aile sağlığı merkezleri uygulamasının teşvik edilmesi, mesai saatleri dışındaki hizmetleri kendi aralarında koordine ederek icapçı ya da nöbetçi tarzındaki düzenlemeleri kolaylaştıracaktır.Genel olarak ücretsiz izin, askerlik, doğum izni, hastalık ve kabul edilebilir belgelenen mazeretleri nedeni ile uzun süre doktorluğa ara vermek zorunda olan aile hekimlerinin,durumlarını belgelemeleri şartıyla aile hekimliği uygulamasına dönme hakları saklı tutulur.
Şimdi bu metni birlikte okuduk ve gelin sizlerle kanunu ve bağlı yönetmeliği yazalım.Gerçi bizler hukukçu değiliz ama proje sahibinin isteklerini anlamayacak kadar da saf değiliz.
1-Aile Hekimleri haftada en az kırk saat aktif görev yapsınlar.
Demek ki aile hekimi kimse bir şey demese, ek görev verilmese veya kafasına göre takılsa her neyse, haftada en az kırk saat aktif olarak görevde bulunacak.Bu aile hekiminin asgari oranda çalışıp çalışmadığının disiplin erki tarafından denetlenecek süredir..Kırk saat çalışmazsam ne diyecek . özürsüz ve mazeretsiz göreve gelmemekten suçlusun . Ama fazla çalışırsam o çalışmanın inisiyatifi ben de olacak.Bu aşağıdaki satırlarda açıklık kazanıyor.
2-Aile Hekimi mesai saati ve çalıştığı günleri çalıştığı bölgedeki kişilerin ihtiyaçlarına uygun olarak, çalışma yerinin koşulları da dikkate alınarak belirlesin ve yerel sağlık idaresinden onaylatsın.
Demek ki Aile Hekimi kendi çalıştığı bölgedeki kişilerin ihtiyaçlarına ve çalışma yerinin koşullarına göre mesai saatini ve çalışma koşullarını belirlemeli.Yani yerel sağlık idaresi şu saatler arasında çalışın dememeli.Yaz saati kış saati uygulaması göndermemeli.
Haydi hep beraber bunları kanun maddesi yapalım:
KANUN MADDE 5 PARAGRAF 2
Aile hekimliği hizmetleri ücretsizdir; acil haller hariç, haftada kırk saatten az olmamak kaydı ile ilgili aile hekiminin talebi ve o yerin sağlık idaresince onaylanan çalışma saatleri içinde yerine getirilir.
Şimdi de bağlı yönetmeliğe bir yürütme maddesi olarak koyalım:
Çalışma saatleri
Yönetmelik Madde 11 Aile hekimleri ve aile sağlığı elemanları tam gün esasına göre çalışırlar.
Mesai saatleri ve günleri, çalışma yerinin koşulları da dikkate alınmak suretiyle çalıştığı bölgedeki kişilerin ihtiyaçlarına uygun olarak aile hekimi tarafından belirlenir ve yerel sağlık idaresince onaylanır
3-Çalıştığı günler ve saatler mutlaka çalıştığı yerin görünür bir tarafında asılı olmalı
Bunu da yönetmeliğe ilave edelim:
Yönetmelik Madde 11 Çalışılan günler ve saatler aile sağlığı merkezinin görünür bir yerine asılarak kişilerin bilgilenmesi sağlanır.
4-Çalışma saatleri dışında ve resmi tatillerde, diğer aile hekimleriyle nöbetleşe hizmetin devamlılığı sağlanmalı. Mesai saatleri dışındaki sorumluluğunu bölgedeki doktor sayısı dikkate alınarak icapçı veya aktif nöbet uygulamaları çerçevesinde sürdürmeli.Birden fazla aile hekiminin aynı mekanı paylaştığı aile sağlığı merkezleri uygulaması teşvik edilmeli (bu teşvik herhalde 5-18 aile hekiminin bir arada olmasını kastetmiyor), aile hekimleri mesai saatleri dışındaki hizmetleri kendi aralarında koordine ederek icapçı ya da nöbetçi tarzındaki düzenlemeleri yapmalı.
Hekimlerin tam gün esasına göre çalışması kafanızı karıştırmasın.Bu durum ek iş yapılmaması ve sadece Aile Hekimi olarak yaşantınızı sürdürmenizi öneriyor.
Demek ki Aile Hekiminin kendi belirlediği saatler dışında ve resmi tatillerde kayıtlı bireylerin sorumluluğundan imtina etmemeli, sorunu birden fazla Aile Hekiminin bulunduğu ASM de çalışıyorsa diğer aile hekimleri ile beraber çözmeli ,tek hekimse bölgedeki diğer hekimlerle yardımlaşmalıdır.
Dikkat edilirse bu temennilerin hiçbir yerinde 24 saat ASM ler açık tutulmalıdır diye bir ibare yok.Zaten birinci basamak sağlık hizmetlerinin özellikle ikinci basamak örgütlenmenin tam olduğu yerlerde böyle bir misyonu yoktur.
Bu isteği de aynı maddede yönetmeliğe yerleştirelim:
Yönetmelik Madde 11-Çalışma saatleri dışında ve resmi tatillerde, bölgedeki aile hekimleri sayısı dikkate alınarak icapçı veya aktif nöbet uygulamaları çerçevesinde hizmetin devamlılığı sağlanır.
11.maddenin sonuna geldiğimizde ortaya sanki hizmetin devamlılığı için nöbet uygulamaları konulmalıdır şeklinde ifade çıktı.Burada kanun yapıcı kalem icapçı veya aktif nöbet uygulamaları çerçevesinde hizmetin devamlılığı sağlanır demekle yürütmenin iki ucunu da açık bırakmıştır.Birinci paragrafta mesai saatleri ve günleri konusunda Aile Hekiminin inisiyatifini açıkça belirlerken burada da benzer şekilde Çalışma saatleri dışında ve resmi tatillerde, bölgedeki aile hekimleri icapçı veya aktif nöbet uygulamaları çerçevesinde hizmetin devamlılığını sağlarlar diyebilirdi. Manifestoda bu ima edilmiş olmasına rağmen ( Birden fazla aile hekiminin aynı mekanı paylaştığı aile sağlığı merkezleri uygulamasının teşvik edilmesi, mesai saatleri dışındaki hizmetleri kendi aralarında koordine ederek icapçı ya da nöbetçi tarzındaki düzenlemeleri kolaylaştıracaktır.) öyle denmemiş ve yürütmenin diğer tarafı olan yerel sağlık idaresine hak ve yetki tanınmıştır.Böylece madde içinde yürütme çelişkisi doğurulmuştur.
11. madde bir ASM de veya bir bölgede çalışan Aile Hekimlerinin hizmetlerini nasıl organize edebileceklerine işaret ediyor.Bir aile hekiminin kendi bölgesindeki hizmet ihtiyacının yoğunluğu ve süresi diğer aile hekiminin bölgesi ile farklılıklar arzedebilir. Merkez ASM ler ele alındığında : 1.nolu ASM nin kayıtlı bireylerinin hizmet ihtiyaçları ile 2 nolu ASM nin kayıtlı bireylerinin hizmet ihtiyaçlarının farklılıklar göstereceği aşikardır.Sadece işe veya okula yakınlığı nedeni ile 1 nolu ASM ye kayıt yapılmış olan bireyler oradaki aile hekimlerinden gündüz saatlerinde hizmet bekleyecektir.Ama değişik mahallelerden olupta Araştırma Eğitim hastanesinde vardiyalı çalışan hemşire,büro çalışanı veya işçilerden kayıtlı olanlar varsa ve bunların sayıları azımsanmayacak ölçeklerde ise (Mesela kayıtlı birey sayısının % 25 i) o zaman oradaki aile hekimleri bunu oturup tartışmalılar ve o bireylere nasıl, ne tip ve hangi zaman aralığında hizmet üreteceklerine karar vermelidirler.
İşte ASM ler bu inisiyatifi gösterirler ve mesailerine sahip çıkarsa,haftalık çalışma sürelerini asgari limitte tutmayıp kayıtlı bireylerinin ihtiyaçlarını karşılayabilecek oranda akşam saatlerine ve hafta sonlarına kaydırabilirse TSM bazlı bölgesel tabanlı nöbet tutma gereksinimi ortadan kalktığı gibi dış müdahaleler de azalacaktır.
Şimdi buradan çıkıp hangi mantıkla Hizmet Sözleşmesine ilave edildiği anlaşılmayan ve farklı pilot illerde farklı yerel erklerin kullanıldığı,bu nedenle de bazı illerde aile hekimlerinin depo kadrolar olarak kullanılma eğiliminin yaratıldığı 3.ve 4. maddeye gelelim.Hizmet sözleşmesinin 3. maddesi :
İlgili, bu görevi dışında, bilimsel faaliyetler hariç olmak üzere mesleğinin icrasından menfaat temin edemez. Hizmet akdi suretiyle veya esnaf veya tacir sayılmayı gerektiren herhangi bir faaliyette bulunamaz. İlgiliye, Aile Hekimliği mevzuatındaki görev tanımında belirlenen nöbet, acil yardım hizmetleri, olağanüstü durumlarda yapacakları hizmetler, toplum sağlığı ve benzeri görevler dışında başka görev verilemez veya ilgili başka bir Kurumda görevlendirilemez.
4. maddesi ise:
Çalışma saatleri ve izinler konusunda Yönetmelik Hükümleri uygulanır. Sözleşme döneminde kullanılmayan yıllık izin ve mazeret izni müteakip sözleşme dönemine devredilmez. İlgili, Aile Hekimliği mevzuatındaki görev tanımında belirlenen nöbet, acil yardım hizmetleri, olağanüstü durumlarda yapacakları hizmetler, toplum sağlığı ve benzeri hizmetlerde, çalışma saatleri dışında, hafta tatili veya resmi tatillerde de çalıştırılabilir. Bu hizmetlerin gerektirdiği haller dışında yıllık izin tarihleri aile hekimince belirlenir
Demektedir.Bu iki maddenin dayandığı hukuki metin ise Aile Hekimliği Pilot Uygulaması Kapsamında Sağlık Bakanlığınca Çalıştırılan Personele Yapılacak Ödemeler ve Sözleşme şartları Hakkında Yönetmeliğin Çalışma saatlerini düzenleyen 10.maddesi.Bu madde metninde ise:
Aile hekimleri ve aile sağlığı elemanlarının haftalık çalışma süresi kırk saattir. Aile hekimleri ve aile sağlığı elemanları, acil veya olağanüstü durumlar hariç, haftada kırk saatten az olmamak kaydı ile ilgili aile hekiminin talebi ve yerel sağlık idaresinin onayı ile belirlenen çalışma saatleri içinde çalışırlar. Haftada kırk saatten fazla veya hafta sonları çalışma aile hekiminin ve aile sağlığı elemanının talebi üzerine yapılabilir. Çalışma saatleri haftanın tüm günlerine yayılabilir. Görev tanımlarında belirlenen nöbet, acil yardım hizmetleri, olağanüstü durumlarda yapacakları hizmetler, toplum sağlığı ve benzeri hizmetlerde aile hekimleri ve aile sağlığı elemanları, çalışma saatleri dışında veya hafta tatili ve resmi tatillerde de çalıştırılabilirler.
Denmektedir.
YORUM
Bu maddeyi iyi bir şekilde incelediğimiz zaman Haftada kırk saatten fazla veya hafta sonları çalışma aile hekiminin ve aile sağlığı elemanının talebi üzerine yapılabilir. şeklinde , kendinden sonra gelen cümleyi mülga haline getiren can alıcı kelime dizesini görüyoruz.Şimdi bir düşünelim…adı şu veya bu olsun, kırk saatten fazla veya hafta sonları çalışma aile hekiminin talebi üzerine yapılabiliyorsa son cümlede yer alan çalışma saatleri dışında veya hafta tatili ve resmi tatillerde de çalıştırılabilir ibaresi nasıl geçerli olabilir ki.Bu son cümleye ancak aile hekimi talep ederse şeklinde bir şerh düşülmeli ve önceki cümlenin varlığı ret edilmemeli idi.
Bu kelime dizesi her ne hikmetse hiçbir pilot ilin hizmet sözleşmesine konmamıştır. Çünkü bu cümle sözleşmede hizmet sunumu sorumluluğunu üzerine almış olan aile hekimine inisiyatif sağlamaktadır.
Yukarıdaki maddelerde boşlukta kalan bir diğer konu da Görev tanımlarında belirlenen nöbet, acil yardım hizmetleri, olağanüstü durumlarda yapacakları hizmetler, toplum sağlığı ve benzeri hizmetleri cümlesinde geçmektedir.Aile Hekiminin görev tanımı yönetmeliğin 4.maddesinde yapılmış ve sadece (i) satırında İlk yardım ve acil müdahale hizmetlerini vermek veya verilmesini sağlamak ibaresi yer almıştır.Burada hangi acil hizmetin kastedildiği ise aşikar olup Aile Hekimi kendi çalıştığı mekanda acil bir vakaya müdahale edebilecek bilgi,tıbbı donanım ve yetişmiş aile sağlığı elemanı bulundurmak zorundadır. 5258 sayılı Aile Hekimliği Pilot Uygulama kanunu Tanımlar bölümü madde 2 de ise Aile Hekimi şöyle tanımlanmaktadır. Aile hekimi; kişiye yönelik koruyucu sağlık hizmetleri ile birinci basamak teşhis, tedavi ve rehabilite edici sağlık hizmetlerini yaş, cinsiyet ve hastalık ayrımı yapmaksızın her kişiye kapsamlı ve devamlı olarak belli bir mekânda vermekle yükümlü, gerektiği ölçüde gezici sağlık hizmeti veren ve tam gün esasına göre çalışan aile hekimliği uzmanı veya Sağlık Bakanlığının öngördüğü eğitimleri alan uzman tabip veya tabiptir. Bu tanımda da yukarıdaki cümleyi anımsatan bir ibare yoktur. Buradan anlaşılacağı üzere Aile Hekimlerinin kendileri talep etmediği sürece başka bir mekanda acil veya benzeri nöbet tutması,olağanüstü haller dışında toplum sağlığı hizmetlerine entegre olması ve çalışma saatleri dışında veya hafta tatili ve resmi tatillerde de çalıştırılabilmesi söz konusu olamaz.
NOT:Bu tür bir nöbet görevi verilirse: Herhangi bir hak iddaa edebilmek için önce madur olmanız, bunun içinde en az 1 kere bu tür bir nöbeti tutup ilgili idareyi mahkemeye vermeniz gerekmektedir.Ancak bölge idare mahkemesi kararları kişiye özel olup madurların tek tek mahkeme açması gerekmektedir.
ÖZETLE:
1-Aile Hekimi şu veya bu görevle başka bir kurumda görevlendirilemez.
2-Hizmet Sözleşmesi Aile Hekimliği Pilot Uygulaması Kapsamında Sağlık Bakanlığınca Çalıştırılan Personele Yapılacak Ödemeler ve Sözleşme şartları Hakkında Yönetmeliğin Çalışma saatlerini düzenleyen 10.maddesinin Haftada kırk saatten fazla veya hafta sonları çalışma aile hekiminin ve aile sağlığı elemanının talebi üzerine yapılabilir. Satırını görmezden gelemez.
3-Aile Hekimi kayıtlı bireylerinin hizmet ihtiyaçlarını gerek kendi ve gerek varsa beraber çalıştığı diğer Aile Hekimleri ve Aile Sağlığı Elemanları ile belirler.
4-Yerel Sağlık İdaresi asgari çalışma sürelerinin yerine getirilip getirilmediğini denetler.Bu amaçla Aile Hekimlerinden çalışma programlarını isteyerek haftalık 40 saatin üzerindeki bütün çalışma programlarını onaylar.Tüm ASM lerde aynı tip mesai veya aynı tip nöbet anlayışını önermez veya talimat haline getirmez.
5-Yerel Sağlık İdaresi hizmet boşluğu olduğunu tespit ettiği bölgedeki Aile Hekimleri ile sorunun çözümü için istişare eder.
6-Aile Hekimliği sistemi hekimin bireye ve onların oluşturduğu topluma sorumluluğunu artırır.Sistemin özü hizmet rekabetidir.Dolayısı ile daha fazla süre ve çeşitlilikte hizmet sunmak asli görevimizdir. |
Aile Hekimliğinde Nöbet Uygulamaların...
